पुणे: दोन दशकांपूर्वी माफक संख्येने लाँच केलेला इको-फ्रेंडली गणेश मूर्ती देणगी उपक्रम महाराष्ट्र भक्तांमध्ये वेगाने वाढत आहे. एकट्या पुणे शहरात, १.7 लाखाहून अधिक इको-फ्रेंडली मूर्ती या गणेशोट्सव दान केल्या गेल्या, शहरात बुडलेल्या एकूण मूर्तींपैकी सुमारे २ %% आहे.पिंप्री चिंचवाडमध्ये या महोत्सवात १.6 लाख मूर्ती दान करण्यात आल्या आहेत. त्याचप्रमाणे मुंबई, नाशिक, कोल्हापूर आणि छत्रपती संभाजिनगर यासारख्या शहरांमध्ये रहिवाशांनी मोठ्या संख्येने पर्यावरणास अनुकूल गणेश मूर्ती दान केल्या आहेत. मूर्ती निर्मात्यांनी या उपक्रमाचे कौतुक केले आणि असे म्हटले की यामुळे केवळ चिकणमातीच संरक्षित केली गेली नाही तर त्यांना त्यांची कलाकुसर अनुकूलित करण्यास सक्षम केले. पीएमसीच्या ठोस कचरा व्यवस्थापन विभागाचे प्रमुख सँडिप कदम यांनी सांगितले की, “मूर्ती विविध स्वयंसेवी संस्था आणि कलाकारांना देणगी दिली जातात, जे योग्य प्रक्रियेनंतर त्यांचा पुन्हा वापर करतात.”नरेंद्र डाभोलकर यांनी स्थापन केलेल्या महाराष्ट्र अंदाश्रद्दा निर्मूलन समिती (मान्स) सारख्या स्वयंसेवी संस्थांनी पर्यावरणास अनुकूल गणेश मूर्ती विसर्जन केले. पर्यावरणवादी म्हणाले की, जिप्सम, सल्फर आणि मॅग्नेशियम असलेले प्लास्टर ऑफ पॅरिस (पीओपी) मूर्ती, सहजपणे निकृष्ट झाल्या नाहीत आणि नद्या प्रदूषित झाल्या नाहीत. वापरल्या जाणार्या रंगांमध्ये बर्याचदा शिसे आणि पारा सारख्या विषारी रसायने असतात. याव्यतिरिक्त, डंप केलेल्या मूर्तींनी पाण्याच्या नैसर्गिक प्रवाहात अडथळा आणला, ज्यामुळे पर्यावरणीय समस्या उद्भवली, असे ते म्हणाले.“लोक जागरूकता आयडल देणग्यांमध्ये वाढत आहे. पर्यावरणास अनुकूल गणेश उत्सवांचे फायदे दर्शविण्यासाठी आम्ही कायदेशीर आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन नियुक्त केले आहेत. आता राज्य सरकार आणि नागरी संस्थांना मूर्ती-निर्मितीतील नैसर्गिक रंग आणि सामग्रीच्या वापरास प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे,” मॅन्सचे एविनाश पाटील म्हणाले.छत्रपती संभाजिनगर येथील पर्यावरणवादी प्रकाश बकल म्हणाले, “उत्सवांच्या दरम्यान प्रदूषण कमी करण्याविषयी जागरूकता वाढत आहे, परंतु पर्यावरणास अनुकूल मूर्तींना प्रोत्साहन देण्यासाठी एक मोठा वाव आहे. मोठ्या मंडलांसह बरेच भक्त अजूनही पॉप मूर्ती वापरत आहेत, जे टाळले जावे.”
मुख्य संपादक – गणेश दगा पाटील.
