पुणे : नागरी प्रशासन 2,485 शहर-भाडेपट्ट्याने दिलेल्या मालमत्तांमधून 35.44 कोटी रुपयांहून अधिक भाडे वसूल करण्यासाठी धडपडत आहे, ज्यामुळे शेकडो व्यापाऱ्यांना सार्वजनिक संसाधनांवर प्रभावीपणे मोफत प्रवास मिळत आहे.अधिकृत नोंदीनुसार, मालमत्ता व्यवस्थापन विभागाने गेल्या दशकात 1,133 सदनिका किंवा सदनिका, 263 इमारती आणि 1,552 भूखंड भाड्याने दिले आहेत. यापैकी 999 सदनिका, 193 इमारती आणि 1,293 जमीन पार्सलसाठी भाडे देयके प्रलंबित आहेत, ज्याची देय एक वर्षापासून ते दशकापर्यंत आहे. पीएमसीकडे नागरी इमारती, खुल्या जमिनीचे पार्सल, शाळा, उद्याने, प्रशासकीय कार्यालये, सार्वजनिक उपयोगिता सभागृहे आणि महापालिका रुग्णालये यासह मालमत्ता आहेत.कार्यकर्त्यांनी आरोप केला की पुणे महानगरपालिका (PMC) अधिकारी राजकीय संगनमताने भाडे वसुलीकडे दुर्लक्ष करत आहेत, तर नागरी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की कायदेशीर समस्या आणि काही कब्जाधारकांच्या अट्टल वृत्तीमुळे प्रलंबित रक्कम जमा झाली आहे. “पीएमसीने भाडे आणि थकबाकी वसूल करण्यासाठी अनेक वसुली मोहीम राबवली. वसुलीसाठी कायदेशीर नोटिसाही बजावण्यात आल्या आहेत,” असे एका वरिष्ठ नागरी अधिकाऱ्याने सांगितले.परंतु नागरी मालमत्तेचा प्रश्न येतो तेव्हा नागरी अधिकाऱ्यांमध्ये जबाबदार वृत्ती नसल्याचा दावा नागरिक करत राहिले आणि अनेक दशकांपासून हा मुद्दा उपस्थित करूनही तोडगा काढण्यासाठी फारसे काही केले गेलेले नाही. “यापैकी अनेक मालमत्ता एकतर राजकारणी किंवा त्यांच्या समर्थकांच्या ताब्यात आहेत. त्यांच्या दुर्लक्षित वृत्तीबद्दल वरिष्ठ नागरी अधिकाऱ्यांवर कारवाई झाली पाहिजे,” असे सामाजिक गट सुराज्य संघर्ष समितीचे विजय कुंभार म्हणाले. कुंभार यांनी अनेक वर्षांपूर्वी मुंबई उच्च न्यायालयात नागरी मालमत्तेच्या गैरकारभाराविरोधात पीएमसीविरोधात याचिका दाखल केली होती.अधिकृत डेटाने पुढे उघड केले की 4,188 नागरी मालकीच्या मालमत्तेमध्ये अधिकृत दस्तऐवजांचा अभाव आहे, PMC चे नाव महत्त्वपूर्ण 7/12 अर्क आणि प्रॉपर्टी कार्डमधून गहाळ आहे. कार्यकर्त्यांनी सांगितले की, नोकरशाहीच्या या देखरेखीमुळे मोठ्या प्रमाणावर जमीन बळकावण्याची आणि लाखो रुपयांच्या महसुलाचे मोठे नुकसान होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. प्रशासनाने साथीच्या आजारापूर्वी PMC प्रॉपर्टी इन्व्हेंटरी वेबसाइट देखील तयार केली होती, परंतु अलिकडच्या वर्षांत ती निकामी राहिली आहे, ज्यामुळे अधिकारी नागरी संस्थेच्या स्वतःच्या होल्डिंगच्या सद्य स्थितीकडे डोळेझाक करतात.अतिक्रमणाची प्रकरणे उघडकीस आल्यानंतर पीएमसीने सुमारे पाच वर्षांपूर्वी नागरी मालमत्तांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी त्यांचे जीपीएस मॅपिंग करण्याचा उपक्रम सुरू केला. परंतु यातूनही अपेक्षित परिणाम मिळालेले नाहीत, अपूर्ण राहिले आणि संथ मार्गावर.एक कार्यकर्ता TOI निनावी राहण्याचे निवडलेल्यांशी बोलताना म्हणाले, “नागरी मालमत्तांची माहिती एका बटणाच्या क्लिकवर उपलब्ध करून दिली असती तर त्यांच्या गैरवापरावर नियंत्रण ठेवता आले असते. तथापि, खराब डेटा व्यवस्थापनामुळे भोगवटादारांसोबतचे करार अद्ययावत न करणे, बेकायदेशीरपणे जमीन बळकावणे आणि अतिक्रमणे यासारख्या समस्या निर्माण झाल्या आहेत. या सर्वांमुळे महसुलाचे मोठे नुकसान होत आहे.”खराब रस्त्यांपासून ते पाणीपुरवठ्याच्या अभावापर्यंत नागरी समस्या मोठ्या प्रमाणावर असताना गरीब आर्थिक व्यवस्थापनामुळे रहिवासी निराश आहेत. सातारा रोड येथील रहिवासी अश्विनी पाठक म्हणाल्या, “आम्ही योग्य सुविधा मिळण्यासाठी कर भरतो. क्लबहाऊस, शाळा, अपार्टमेंट यांसारख्या नागरी मालमत्तांचा सार्वजनिक कारणांसाठी वापर केला जाऊ शकतो. प्रशासनाने या मालमत्ता बेकायदा कब्जा करणाऱ्यांकडून परत घेऊन त्यांचा अधिक चांगल्यासाठी वापर करावा.“
मुख्य संपादक – गणेश दगा पाटील.
