स्पेसएक्सने इटालियन स्पेस एजन्सी (एएसआय) बरोबर इटालियन विज्ञान प्रयोगांना त्याच्या स्टारशिप रॉकेटवरुन मार्सवर उड्डाण करण्यासाठी प्रथमच करार केला आहे. एएसआयचे अध्यक्ष टीओडोरो व्हॅलेंटे यांनी जाहीर केले की एएसआय स्पेसएक्सच्या पहिल्या व्यावसायिक मार्स फ्लाइट्सवर आपले प्रयोग पाठवेल. पेलोड्समध्ये वनस्पती-वाढीचे मॉड्यूल, हवामानशास्त्र स्टेशन आणि रेडिएशन डिटेक्टरचा समावेश असेल, जो अंदाजे सहा महिन्यांच्या प्रवासादरम्यान आणि मंगळाच्या पृष्ठभागावर डेटा गोळा करेल. हा महत्त्वाचा करार मार्स एक्सप्लोरेशनमधील नवीन मैलाचा दगड दर्शवितो.
स्टारशिपवर इटालियन वैज्ञानिक प्रयोग
त्यानुसार एएसआय अधिकारीपेलोडमध्ये “वनस्पती वाढीचा प्रयोग, हवामानशास्त्रीय देखरेख स्टेशन आणि रेडिएशन सेन्सर” समाविष्ट आहे. महिन्याभराच्या प्रवासादरम्यान आणि मंगळ सारख्या परिस्थितीत झाडे कशी वाढतात हे तपासण्यासाठी वनस्पती प्रयोगाची रचना केली गेली आहे, जी भविष्यातील जीवन-समर्थन प्रणालीची माहिती देईल. मेटेरोलॉजिकल मॉड्यूलमध्ये मंगळाच्या हवामानाची समज सुधारण्यासाठी मार्टियन हवामान (तापमान, दबाव इ.) रेकॉर्ड होईल. रेडिएशन सेन्सर उड्डाण दरम्यान आणि मंगळाच्या पृष्ठभागावर वैश्विक किरण आणि सौर कण मोजेल, अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेचे मूल्यांकन करण्यासाठी आवश्यक डेटा प्रदान करेल.
मिशन टाइमलाइन आणि व्यावसायिक भागीदारीचे परिणाम
स्टारशिपने केवळ सबर्बिटल चाचणी उड्डाणे पूर्ण केली आहेत (2025 च्या मध्यापर्यंत नऊ) आणि अद्याप कक्षेत पोहोचलेले नाही. स्पेसएक्स नोव्हें – डीईसी 2026 मार्स लॉन्च विंडोला लक्ष्य करीत आहे, परंतु मुख्य कार्यकारी अधिकारी एलोन कस्तुरी चेतावणी देतात की “बरेच काही योग्य असणे आवश्यक आहे” आणि यशाची हमी नाही. स्टारशिप स्वतःच मंगळ मिशनसाठी विशेषत: एक भव्य दोन-चरण पूर्णपणे पुन्हा वापरण्यायोग्य रॉकेट आहे. या लक्ष्यांची पूर्तता स्टारशिपचा विकास आणि चाचणी उड्डाणे पूर्ण करण्यावर अवलंबून आहे.
स्पेसएक्ससाठी, करार स्टारशिपला मार्स परिवहन सेवेत बदलतो. हा करार इटलीला स्वत: चा रॉकेट विकसित न करता मंगळावर प्रयोग पाठवू देतो. अधिक व्यापकपणे, हे नवीन युगाचे उदाहरण देते ज्यामध्ये देश आणि संस्था व्यावसायिक रॉकेटवर पेलोड उड्डाणे खरेदी करू शकतात, ज्यामुळे भविष्यातील मार्स संशोधनाचा फायदा होईल.
मुख्य संपादक – गणेश दगा पाटील.
