पुणे : पुणे जिल्ह्यातील रब्बी पेरणीच्या कामांनी सुरुवातीच्या काळात अनिश्चित आणि प्रदीर्घ पावसामुळे वेग घेतला आहे. अवशिष्ट ओलाव्याच्या उपलब्धतेमुळे शेतकऱ्यांना पेरणीची कामे सुरू करता आली आहेत.जिल्ह्यात एकूण रब्बी पेरणीची प्रगती 29% इतकी आहे, ज्यामुळे हंगामाची स्थिर सुरुवात होत आहे. गेल्या वर्षी याच कालावधीत रब्बी पेरणी 46% होती.या रब्बी हंगामातील सरासरी १.८७ लाख हेक्टर क्षेत्रापैकी ५३,६३९ हेक्टरवर पिकांची पेरणी झाली असल्याची माहिती जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी संजय काचोळे यांनी दिली. काचोळे म्हणाले, “मान्सून उशिराने माघार घेतल्याने आणि अवशिष्ट ओलावा वेळेवर उपलब्ध झाल्याने शेतकऱ्यांना जिल्ह्यातील बहुतांश भागात पेरणीची कामे सुरू करता आली,” असे काचोळे म्हणाले.राज्याच्या कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, येत्या दोन आठवड्यांत पेरणीचा वेग झपाट्याने वाढेल, कारण मान्सूनच्या माघारीनंतर जमिनीतील ओलावा अधिक प्रमाणात उपलब्ध होईल.प्रमुख रब्बी पिकांपैकी ज्वारीचे (ज्वारी) वर्चस्व कायम आहे, 40,219 हेक्टरवर पेरणी पूर्ण झाली आहे, जे सरासरी 88,337 हेक्टर क्षेत्राच्या 46% आहे. गव्हाची लागवड 1,640 हेक्टर (4%), तर हरभरा (चूणा) 2,080 हेक्टर क्षेत्र व्यापते, जे त्याच्या उद्दिष्ट क्षेत्राच्या 8% प्रतिनिधित्व करते.इतर पिके जसे की मका, हरभरा, आणि चारा पिके देखील स्थानिक पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार आंशिक प्रगती पाहिली आहेत. 25,820-हेक्टर उद्दिष्टापैकी 8,909 हेक्टरवर मक्याची पेरणी झाली आहे, तर हरभरा 148 हेक्टर (43%) व्यापला आहे.पुरंदर, बारामती आणि आंबेगाव तालुक्यांमध्ये आतापर्यंत सर्वाधिक पेरणी झाली असून, एकट्या पुरंदरमध्ये 9,366 हेक्टर क्षेत्र आधीच रब्बी लागवडीखाली आहे. याउलट मावळ, मुळशी, भोर, वेल्हे, खेड, जुन्नर हे तालुके जमिनीतील ओलावा कमी असल्याने मागे पडत आहेत, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.“जिल्ह्यातील काही भागातील शेतकरी हरभरा आणि गव्हाची पेरणी सुरू करण्यापूर्वी आर्द्रता सुधारण्याची वाट पाहत आहेत,” काचोळे पुढे म्हणाले.यंदाच्या असमान आणि उशिरा झालेल्या पावसामुळे रब्बीची तयारी सुरू होण्यास विलंब झाला. पारंपारिकपणे, सप्टेंबरच्या उत्तरार्धात किंवा ऑक्टोबरच्या सुरुवातीस पावसाळा संपल्यानंतर लगेचच पेरणी सुरू होते. तथापि, प्रदीर्घ पावसाळी हंगाम आणि पावसाच्या अनियमित वितरणामुळे, माती तयार करणे आणि बी-बियाणे तयार करणे अनेक आठवडे पुढे ढकलले गेले.“मान्सूनच्या उशिराने माघार घेतल्याने ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत झाली, परंतु शेतकऱ्यांना शेत तयार करण्यासाठी कोरड्या अंतराची गरज होती. एकदा शेताची स्थिती सुधारली की, पेरणी वेगाने सुरू झाली,” असे कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्याने सांगितले.या हंगामात शेतकऱ्यांच्या पिकांच्या निवडीवरही सिंचनाची उपलब्धता आणि बाजारभावाचा परिणाम झाला आहे. ज्यांना खात्रीशीर सिंचन आहे ते गहू आणि चारा पिके घेत आहेत, तर कोरडवाहू शेतकरी ज्वारी आणि हरभरा पिकांना प्राधान्य देत आहेत.नोव्हेंबरपर्यंत पेरणीची खिडकी उघडी राहिल्याने हरभरा आणि गव्हाचे एकरी उत्पादन सातत्याने वाढण्याची अपेक्षा कृषी अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. अधिका-यांनी शेतकऱ्यांना चांगले उत्पादन मिळण्यासाठी आदर्श चौकटीत पेरणी पूर्ण करण्याचे आवाहन केले आहे. काचोळे म्हणाले, “ओलावा अनुकूल आहे आणि निविष्ठा उपलब्ध आहेत. शेतकऱ्यांना शास्त्रोक्त पेरणीचे तंत्र अवलंबण्याचा आणि प्रमाणित बियाण्यांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जात आहे,” असे काचोळे म्हणाले.अनुकूल हवामान आणि पाण्याची उपलब्धता यामुळे नोव्हेंबच्या अखेरीस कव्हरेजमध्ये लक्षणीय वाढ होण्याची अधिका-यांना अपेक्षा आहे. “या हंगामात पेरणी फक्त तीन आठवडे उशीराने झाली आहे, त्यामुळे एकूण कापणीच्या उत्पादनावर त्याचा परिणाम होणार नाही. येत्या आठवड्यात शेतकरी पेरणीच्या कामाला गती देतील अशी आमची अपेक्षा आहे. आम्ही सरासरी क्षेत्रापेक्षा जास्त पेरणीची अपेक्षा करत आहोत,” विभागातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले.
मुख्य संपादक – गणेश दगा पाटील.
