पुणे : वाढत्या खर्चावर तीव्र आक्षेप घेत नागरी संस्थेने आपल्या ताज्या वृक्षगणनेची अंमलबजावणी थांबविण्याचा निर्णय घेतला आहे.पुणे महापालिकेच्या (पीएमसी) गुरुवारी झालेल्या स्थायी समितीच्या बैठकीत निवडून आलेल्या सदस्यांनी निविदा अंदाजाबाबत चिंता व्यक्त केल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. स्थायी समितीचे अध्यक्ष श्रीनाथ भिमाले म्हणाले, “खासगी कंत्राटदाराने दिलेल्या दरांवर सदस्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आणि जास्त अंदाजपत्रक त्यांना पटले नाही. “आम्ही आता नागरी कर्मचारी आणि स्वयंसेवी संस्थांचा वापर करून जनगणना करण्यासाठी पर्याय शोधू. सध्या, सध्या सुरू असलेल्या निविदांना अक्षरशः रद्द करण्यात आले आहे.” भिमाले यांनी किमतीतील लक्षणीय तफावत अधोरेखित केली. काही वर्षांपूर्वी याच कामासाठी अंदाजे 18 कोटी रुपये आकारूनही एका खाजगी कंपनीने या व्यायामासाठी 35 कोटी रुपयांची विनंती केली होती. अशा महागड्या उपक्रमासाठी नागरी प्रशासनाने पुरेशा अर्थसंकल्पीय तरतुदी केल्या नसल्याचे स्थायी समिती सदस्यांनी नमूद केले. सध्याच्या निविदा उद्यान विभागाला दिलेल्या निधीपेक्षा कितीतरी पटीने जास्त आहेत. हा तुटवडा भरून काढण्यासाठी इतर प्रकल्पांमधून निधी वळवल्यास इतर विभागातील आवश्यक विकास कामांवर विपरित परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा अधिकाऱ्यांनी दिला. आर्थिक अडथळे असूनही, पीएमसीच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने जनगणना ही कायदेशीर गरज आहे यावर भर दिला. “महाराष्ट्र (शहरी क्षेत्र) संरक्षण आणि वृक्षांचे जतन अधिनियम, 1975 अंतर्गत वृक्षगणना अनिवार्य आहे. शिवाय, उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या अनेक निर्देशांनी या अभ्यासाची जबाबदारी स्थानिक स्वराज्य संस्थांवर टाकली आहे,” असे अधिकारी म्हणाले. भविष्यातील प्रयत्न अधिक कार्यक्षमतेने व्यवस्थापित करण्यासाठी, प्रशासन चांगल्या डेटा व्यवस्थापनासाठी GPS मॅपिंगला प्राधान्य देण्याची योजना आखत आहे. पीएमसीच्या पर्यावरण स्थिती अहवालानुसार, शहराची जैवविविधता आणि हरित कव्हर राखण्यासाठी जनगणना हे एक महत्त्वाचे साधन आहे. जीआयएस (भौगोलिक माहिती प्रणाली) आणि जीपीएस तंत्रज्ञानाचा वापर करून 15 वॉर्डांमध्ये आयोजित केलेल्या मागील सरावांनी पुण्याच्या पर्यावरणीय आरोग्याचा तपशीलवार नकाशा प्रदान केला आहे. या सर्वेक्षणांमध्ये तळजाई, पाचगाव-पार्वती, कात्रज, वेताळ, चतुर्श्रृंगी आणि बाणेरच्या डोंगरांसह विविध भूप्रदेशांचा समावेश आहे. ताज्या जनगणनेच्या आकडेवारीवरून असे दिसून आले आहे की शहरात 5,581,578 झाडे आहेत, 75 वनस्पति कुटुंबांमध्ये 430 विविध प्रजाती पसरलेल्या आहेत. शहरात आढळणारी सर्वात सामान्य प्रजाती गिरीपुष्पा (ग्लिरिसिडिया सेपियम) आहे, तर जनगणनेने 124 दुर्मिळ प्रजाती देखील ओळखल्या आहेत ज्यांचे संरक्षण आवश्यक आहे. सामान्य पर्णसंभाराव्यतिरिक्त, दस्तऐवजीकरणाने सार्वजनिक जागांवर असलेल्या 2,838 ‘वारसा वृक्ष’ ओळखले. शहरातील सर्वात मोठा नमुन्याचा वटवृक्ष (वड) असून त्याचा खोडाचा घेर 1,202 सेमी आहे.
मुख्य संपादक – गणेश दगा पाटील.
